Zelfsturende teams

Werken met zelfsturende teams betekent medewerkers ruimte, verantwoordelijkheid en vertrouwen geven en zorgt voor betere resultaten. Uit onderzoek blijkt dat de productiviteit toeneemt, dat minder fouten worden gemaakt en dat meer nieuwe oplossingen worden bedacht. Maar hoe organiseer je het werken met zelfsturende teams in de praktijk?

Zelfsturende teams in de praktijk

Werken met zelfsturende teams. Hoe doe je dit in een organisatie waarin ter voorkoming van fouten en incidenten vaak regels en procedures zijn gemaakt die iedereen moet volgen? Het betekent ruimte geven vanuit de leiding en verantwoordelijkheid nemen voor medewerkers. De mate waarin dit lukt bepaalt de mate waarin principes van zelfsturing toepasbaar zijn.
Dit proces begeleiden wij, waarbij wij in de meest vergaande vorm komen tot zelfsturende teams. Maar niet als doel. Principes van zelfsturing zijn een middel om de organisatie snel, flexibel en efficiënt te laten reageren op ontwikkelingen in de omgeving.

Projecten en Publiciteit

Hieronder staan voorbeelden van recente projecten die wij op het gebied van zelfsturing uitvoerden en de publiciteit die hieruit is voortgekomen.
  • organisatie
    opdrachtgever

    Trainingsmodules voor zelfsturing

    September 2016 - mei 2017

    Hoe richt je een training in voor zelfsturende teams in de gemeente Nijkerk? In ieder geval niet top-down!

    Toen wij de offerteaanvraag uit Nijkerk onder ogen kregen, stonden we voor een moeilijke opgave. De starttraining is verplicht voor alle zelfsturende teams in Nijkerk, maar ondertussen wil je hen niets opleggen! We hebben een werkwijze gevonden waarbij we twaalf modules aanbieden waar de teams uit kunnen kiezen op basis van hun individuele plan. Ze mochten ook kiezen in de trainer, in de leermethode en de locatie. En daarmee is de training eigenlijk direct begonnen. Want een maatwerktraining voor jezelf ontwikkelen is direct de eerste stap in je ontwikkeling!

    De modules betroffen onder meer de essentie van zelfsturing, resultaatgericht sturen, besluiten nemen, samenwerken, conflict hantering, feedback, van buiten naar binnen werken, vertrouwen, innovatie, ondernemerschap, financiën en HRM. De training is uitgevoerd voor medewerkers op alle niveaus binnen de organisatie. Werkend vanuit vertrouwen, verantwoordelijkheid en eigen kracht is stapsgewijs invulling aan zelfsturing gegeven.

    Zelfsturing biedt veel ruimte en kansen, maar het geeft in de praktijk ook de grilligheid weer die onderhuids in en tussen teams kan spelen. Er komt veel op mensen af. Met wie werk ik? Hoe prioriteer ik? Wie beslist in het team? En: hoe ver gaat mijn loyaliteit? Bij zelfsturing gaat het om het zoekproces naar de juiste balans: enerzijds autonomie, zelfoplossend vermogen en regelruimte voor teams om zich voortdurend aan te passen aan hun omgeving. Anderzijds helderheid over structuur, besluitvormingsprocessen en conflicthantering.

    In onze beleving verschilt die balans per team en is ook de weg daar naartoe per team verschillend. Vanuit die invalshoek hebben wij dit traject opgezet en boden wij een aanpak die teams aanspreekt op hun eigen verantwoordelijkheid en hen zelf het maatwerk hiervoor liet inrichten.

    De trainingen ontvingen een gemiddeld rapportcijfer van 8,5

    Begeleiding LSO en zelforganiserende teams

    Mei 2017 - juni 2018

    De Raad voor de Kinderbescherming werkt sinds eind 2016 met zelfstandige resultaatverantwoordelijke teams, waarbij de teams zelfstandig regie voeren over inhoudelijke werkzaamheden en taken die voorheen aan de direct leidinggevende toebehoorden. De teams bevinden zich in een overgangsperiode en de nieuwe koers vergt aandacht van alle betrokkenen in de teams.

    Haagse Beek heeft diverse bijeenkomsten begeleid in het kader van zelforganisatie. Met medewerkers van de Landelijke Staforganisatie (LSO) heeft Haagse Beek tijdens een aantal bijeenkomsten nagedacht over de wijze waarop het leiderschap belegd kan worden. Wat is een zinvolle manier van organiseren, kijkend naar de ontwikkelingen die op de organisatie afkomen, de uitdagingen binnen de organisatie en de partijen waarvoor dienstverlening wordt geleverd? Ook was er aandacht voor de fasen die een organisatie doorloopt om tot verandering te komen.

    Op regionaal niveau heeft Haagse Beek een aantal zelforganiserende teams begeleid. Aan de orde kwam het gemeenschappelijke werkkader, besluitvorming en samenwerking, verschillen in persoonlijkheden, rollen binnen het team en het bepalen en behalen van doelstellingen.

    Begeleiding management en zelforganiserende teams

    Mei 2018 - Heden

    De gemeenten Voorschoten en Wassenaar werken samen in de Werkorganisatie Duivenvoorde. Haagse Beek begeleidt het management en twee teams van het maatschappelijk domein, evenals de CJG's (Centrum Jeugd en Gezin) van Wassenaar en Voorschoten, op het gebied van zelforganisatie.

    Train-de-trainer en coaching in het kader van zelforganisatie

    Augustus 2017 - maart 2018

    De gemeente Bunschoten bevindt zich in een overgang naar het werken met zelfsturende teams. Deze teams hebben een grotere mate van autonomie en eigen verantwoordelijkheid. Om de ontwikkeling naar zelfsturing in goede banen te leiden zijn interne trainers aangesteld. Haagse Beek heeft op specifieke onderdelen de opleiding van de interne trainers verzorgd en een klck-off bijeenkomst voor alle medewerkers georganiseerd.

    Aanvullend is een sociaal team van de gemeente gecoacht. Daarbij was aandacht voor communicatie en patronen in het teamoverleg, de totstandkoming van besluiten, het uitwisselen van verwachtingen en resultaten, het proces van samenwerken en het beleggen van de taken en rol van de coördinator binnen het team.

    Workshop zelfsturing

    November 2017 - november 2018

    Servicepunt 71 is het shared service centre van de gemeenten Leiden, Leiderdorp, Oegstgeest en Zoeterwoude. Voor een aantal teamleiders hebben wij een workshop verzorgd over zelfsturing en het werken met zelforganiserende teams. We zijn ingegaan op redenen voor zelfsturing en hoe zelfsturing bij kan dragen aan een klimaat waarin medewerkers zich optimaal kunnen ontplooien. Dit vraagt om een andere vorm van leiderschap, van zowel manager als medewerker. We hebben gesproken over welke spelregels nodig zijn om zelfsturing te laten slagen en hoe besluitvorming in een zelforganiserend team tot stand komt.

    Begeleiding zelforganiserend team

    Juli 2018 - november 2018

    De gemeente Dordrecht is per 1 januari 2018 gereorganiseerd met als doel eigenaarschap van werk en processen dichter bij de medewerkers te brengen. De achterliggende gedachte hiervan is dat daarmee verder toegewerkt wordt naar een opgaven gestuurde organisatie met als een van de drijfveren het lerend organiseren. De focus ligt op het sturen op de door het bestuur geprioriteerde opgaven, het uitvoeren van regulier werk en de ontwikkeling van medewerkers. De structuur is daartoe in 2017 aangepast: er zijn opgaventeams voor het realiseren van ambities van en voor de stad en kernteams voor regulier werk, personele zorg en ontwikkeling.

    Met deze reorganisatie is het kernteam Organisatie & Bedrijfsvoering ontstaan. Het team heeft ervoor gekozen om het werk volgens de uitgangspunten van zelforganisatie in te richten. Hierbij is er op afstand een clusterhoofd aanwezig voor het p-mandaat, maar deze houdt zich niet direct bezig met de aansturing van het team. Nog niet alle rollen die eerst door de leidinggevende op werden genomen zijn binnen het team belegd. Daarnaast wenst het team zich verder te ontwikkelen als zelforganiserend team.

    In enkele sessies hebben we met het team stilgestaan bij de gemeenschappelijkheid van het team en de binding die het team met elkaar heeft. Ook is gekeken naar de rolinvulling van de 'p-manager' en de verdeling van leidinggevende rollen. Het team heeft elkaar beter leren kennen, om zo elkaars kracht beter te kunnen benutten.

    Begeleiding bijeenkomst zelfsturing

    September 2016 - oktober 2016

    Gemeente Rijssen-Holten wil gaan werken volgens zelfsturing en vroeg ons om vorm te geven aan een bijeenkomst over zelfsturing.

    We hebben op een interactieve wijze de bijeenkomst begeleid. Om het onderwerp praktisch en concreet te benaderen is een ambtenaar van een andere gemeente uitgenodigd die inmiddels werkt volgens de principes van zelfsturing. Op deze manier ging het onderwerp echt leven en werd duidelijk wat de nieuwe manier van werken op kan leveren, wat het betekent voor jezelf en voor de klant.

    Aan het eind van de bijeenkomst hadden medewerkers beter zicht op de betekenis van werken volgens zelfsturing.

    Workshop zelfsturing

    November 2017

    De ambtelijke organisaties van de gemeenten Voorschoten en Wassenaar zijn samengevoegd in de Werkorganisatie Duivenvoorde. Voor een groep medewerkers hebben wij een workshop verzorgd over zelfsturing en het werken met zelforganiserende teams. We zijn ingegaan op redenen voor zelfsturing en hoe zelfsturing bij kan dragen aan een klimaat waarin medewerkers zich optimaal kunnen ontplooien. Dit vraagt om een andere vorm van leiderschap, van zowel manager als medewerker. We hebben gesproken over welke spelregels nodig zijn om zelfsturing te laten slagen en hoe besluitvorming in een zelforganiserend team tot stand komt.

    Workshop zelfsturing

    November 2017

    Voor een aantal medewerkers van de gemeente Westland hebben wij een workshop verzorgd over zelfsturing en het werken met zelforganiserende teams. We zijn ingegaan op redenen voor zelfsturing en hoe zelfsturing bij kan dragen aan een klimaat waarin medewerkers zich optimaal kunnen ontplooien. Dit vraagt om een andere vorm van leiderschap, van zowel manager als medewerker. We hebben gesproken over welke spelregels nodig zijn om zelfsturing te laten slagen en hoe besluitvorming in een zelforganiserend team tot stand komt.

    Workshop zelfsturing

    November 2017

    Voor medewerkers van de gemeente Capelle aan den IJssel hebben wij een workshop verzorgd over zelfsturing en het werken met zelforganiserende teams. We zijn ingegaan op redenen voor zelfsturing en hoe zelfsturing bij kan dragen aan een klimaat waarin medewerkers zich optimaal kunnen ontplooien. Dit vraagt om een andere vorm van leiderschap, van zowel manager als medewerker. We hebben gesproken over welke spelregels nodig zijn om zelfsturing te laten slagen en hoe besluitvorming in een zelforganiserend team tot stand komt.

    Workshop zelfsturing

    November 2017

    Voor medewerkers van de gemeente Krimpen aan den IJssel hebben wij een workshop verzorgd over zelfsturing en het werken met zelforganiserende teams. We zijn ingegaan op redenen voor zelfsturing en hoe zelfsturing bij kan dragen aan een klimaat waarin medewerkers zich optimaal kunnen ontplooien. Dit vraagt om een andere vorm van leiderschap, van zowel manager als medewerker. We hebben gesproken over welke spelregels nodig zijn om zelfsturing te laten slagen en hoe besluitvorming in een zelforganiserend team tot stand komt.

    Verandertraject naar zelfsturing

    Januari 2015 - maart 2018

    De gemeente Nijkerk nam een radicale stap door van een klassiek bestuurde organisatie over te gaan op zelfsturing binnen teams. Het doel was om initiatieven van inwoners veel meer centraal te stellen en tegelijkertijd aan de bezuinigingsopgave te kunnen voldoen. Haagse Beek heeft de gemeente hierbij vanaf de start van het traject intensief begeleid. Eén van de tussentijdse resultaten in 2016 was dat raadsleden, samenleving en ambtelijke organisatie met volle overtuiging werken aan Samen aan zet. Hierbij ligt al het beïnvloedbare budget in beginsel bij de samenleving; een unicum in Nederland.

    Lees verder:

    'Geen gemeente is tot nu toe zo ver gegaan in democratische vernieuwing als Nijkerk' - artikel in Vrij Nederland over nieuwe vormen van democratie
    We gaan ANDERS - website gemeente Nijkerk
    Gemeenteraad vraagt bewoners om inbreng - Samen aan zet in de lokale krant Stad Nijkerk
    Initiatiefvoorstel raadsleden als start van Samen aan zet
    Samen aan zet in Nijkerk: loslaten op een iets hoger niveau - artikel in Binnenlands Bestuur
    Dit doet een spelverdeler bij de gemeente Nijkerk - artikel op Intermediair

    Begeleiding management en OR bij zelforganisatie

    Januari 2019 - mei 2019

    Vanuit de kernwaarden lef, verbinding, vertrouwen en nieuwsgierigheid wil de gemeente Waterland gaan werken met zelforganiserende teams. Onder onze leiding heeft het management van de gemeente zich bezind op de organisatieontwikkeling. Tijdens verschillende bijeenkomsten zijn we ingegaan op vragen als:

    • Welke sturing is nodig?
    • Wat betekent de uitgezette koers voor het leiderschap binnen de organisatie?
    • Welk organisatiebreed kader voor zelforganisatie krijgen de teams mee en waar mag er van dit kader worden afgeweken?
    • Hoe prioriteren we activiteiten rond de teams?
    • Wat heeft het strategisch team (domeinmanagers en gemeentesecretaris) nodig om de ontwikkeling van de organisatie te ondersteunen?

    Aanvullend hebben we de OR begeleid met betrekking tot hun rol in de ontwikkeling van de organisatie.

    Ontwikkeling en begeleiding modules zelforganiserende teams

    Maart 2019 - Heden

    De gemeente Molenlanden (280 medewerkers) werkt met zelforganiserende teams. Voor deze teams hebben wij verschillende trainingen ontwikkeld:

    • Persoonlijke effectiviteit

    Bij de invoering van zelforganisatie kunnen medewerkers zich overvraagd voelen. Men moet zich de nieuwe manier van werken eigen maken en wennen aan nieuwe rollen, terwijl het gewone werk doorgaat. In deze training gaan we met medewerkers in op wat hen energie geeft en energie kost en hoe ze hun eigen effectiviteit kunnnen vergroten. We hebben extra aandacht voor het eigen maken en toepassen van gewenst gedrag.

    • Aansprekend aanspreken

    In een zelfsturend team moeten medewerkers elkaar kunnen aanspreken op elkaars prestaties. In deze training gaan we in op hoe je op een goede manier feedback geeft en ontvangt. Met behulp van hun TMA-profiel (Talenten Motivatie Analyse) reflecteren de deelnemers op de feedback die ze van anderen krijgen en leren ze elkaars talenten beter kennen.

    • Resultaatgericht werken

    Zelforganisatie vraagt van medewerkers dat ze resultaatgericht werken. Zij moeten de resultaten van hun eigen team formuleren en deze met interne en externe opdrachtgevers vormgeven. In deze training behandelen we adviesvaardigheden, zelfmanagement, grenzen stellen, structuur aanbrengen in het werk, goed opdrachtnemerschap en verwachtingsmanagement.

    De deelnemers geven de trainingen gemiddeld een 8,2

    Onderzoek en advies zelfsturing

    Januari 2019 - juli 2019

    De gemeente Woerden wil een organisatie zijn waar de waarden eigenaarschap, avontuur en samenspel centraal staan en wil daarvoor verantwoordelijkheden lager in de organisatie neerleggen. Op een aantal plekken wordt al zelfsturend gewerkt. De directie heeft daarom gevraagd om een onderzoek naar de mogelijkheden van zelfsturing voor de gemeente Woerden: past zelfsturing bij ons en zo ja, wat is dan de 'Woerdense definitie'?

    Als onderdeel van de projectgroep die dit onderzoek leidde, boden wij advisering en projectondersteuning. Naast de projectgroep werden drie groepen gevormd met enthousiaste én kritische medewerkers, managers en een directielid. Gedurende het onderzoek dachten zij in verschillende sessies mee over hoe zelfsturing binnen Woerden vorm zou kunnen krijgen. We hadden daarbij in het bijzonder aandacht voor wat zelfsturing vraagt van de teams bedrijfsvoering.

    Het onderzoek leverde een advies aan de directie op waarin een vorm voor zelfsturing binnen Woerden is uitgewerkt. De risico's van zelfsturing en beheersmaatregelen daarvoor kregen in dat advies ook een plek. Op basis van dit advies zal de directie het besluit nemen over de toekomst van zelfsturing binnen de gemeente Woerden.

Nieuwsbrief

Iedere week stellen wij met veel aandacht een nieuwsbrief samen over één van onze thema's. Vink aan waarover u de nieuwsbrief wilt ontvangen.

Onze nieuwsitems zijn kort, zonder PR-praat en met relevante informatie op het vakgebied. Wij respecteren uw privacy.

Terug naar de Meting innovatiekracht
>Terug naar de Meting innovatiekracht