De ambtenaar van de toekomst bestaat

Hoe ziet de ambtenaar van de toekomst eruit? Een vraag van het VNG Magazine aan Zeger van der Wal, de kersverse hoogleraar op de Ien Dales Leerstoel.

De ambtenaar van de toekomst bestaat

In dit interview beschrijft Zeger van der Wal waar de ambtenaar van de toekomst aan moet voldoen. Dit brengt mij bij een mooi gesprek dat ik vorige week had met zo'n ambtenaar.. van de toekomst.

Wij helpen een middelgrote gemeente met het vormgeven van overheidsparticipatie. Burgers, instellingen en ondernemingen bedenken met elkaar wat zij doen met het gemeentebudget. Vervolgens krijgen zij een rol in die uitvoering en is de gemeente volgend. In dat traject onttrok hij zich aan mijn gezichtsveld. Hij begon gewoon. Hij richtte een regiegroep in met ondernemers, instellingen en inwoners van de binnenstad. Hij liet hen bedenken hoe die binnenstad eruit moest zien. Een visie volgde. Deze werd voorgelegd aan de gemeenteraad in een informele bijeenkomst. Er ontstonden nieuwe werkgroepen. Een verkeersplan kwam tot stand gemaakt door de betrokkenen uit de samenleving, in nauwe samenspraak met omwonenden en belanghebbenden. Iedereen kon reageren op het plan, zaken werden aangepast, andere zaken werden verdedigd. Nu ligt er een gedragen plan dat de gemeente in deze periode nooit zelf had kunnen maken. Mijn vraag aan hem in het kader van de ambtenaar van de toekomst: hoe heb je dit voor elkaar gekregen?

“Ik vraag hen hoe zij het willen, waarom zij het zo willen en wat de belangrijkste stappen zijn. Ik leg verbanden tussen de belanghebbenden. Soms gaat dat er hard aan toe omdat men het niet met elkaar eens is. Ik ben erbij als zij dat wensen, alleen op hun verzoek. Ik ben onafhankelijk, benoem het algemeen belang, leg de besluitpunten voor en help hen de weg te vinden richting de gemeentelijke organisatie. Daar heb ik gesprekken met mijn collega’s. Nee, zij gaan er niet meer over. De samenleving bepaalt eerst, pas daarna mogen mijn collega’s aanhaken. En ook dat levert soms stevige gesprekken op. Een cultuurverandering. Zelf was ik afdelingshoofd, hiërarchisch leidinggevende. En dan is dit iets heel anders. Steeds moet ik tegen mijzelf zeggen: je gaat er niet meer over. Maar het gaat goed. En ik heb het er echt heel druk mee. Voortdurend bereikbaar en met een ieder in contact. Verbanden leggen, initiëren, een coachende rol naar de samenwerkingspartners in de samenleving. Wat presenteer je naar de gemeenteraad? Hoe sluit je aan op hun beleving? Hoe verwerk je de input uit inwonersbijeenkomsten? Eén ding moet ik nog leren. Mijn agenda wordt steeds meer gevuld met gesprekken en bijeenkomsten in de avonden en weekenden. Dan is iedereen beschikbaar. Mijn werktijden verschuiven. Ik moet echt ’s ochtends geen afspraken meer plannen en tijd voor mijzelf nemen. Anders houd ik het zo niet vol..”

Mijn conclusie: die ambtenaar van de toekomst bestaat. Als je op zoek gaat dan vind je hem. Voor Binnenlandse Zaken dat zich met het onderwerp bezig houdt, en voor de hoogleraar in Den Haag. Zoek ze op en geef ze een podium.