Drie dingen die van belang zijn voor 2017

2017. Een nieuw jaar. Welke elementen zijn van belang in 2017 voor een directeur van een ambtelijke organisatie?

Drie dingen die van belang zijn voor 2017

Terrorisme en populisme speelden in 2016 een belangrijke rol. In dit gesternte komt de ambtenaar er niet per definitie goed vanaf. Er wordt daadkracht verwacht op momenten dat de samenleving een probleem niet kan oplossen en het misschien ook wel niet oplosbaar is. De ambtenaar krijgt de schuld als iets misgaat in de samenleving omdat de eerste vraag is: wie heeft het verkeerd gedaan? En tja, als dan de regels en procedures niet goed gevolgd zijn, dan bent u de dupe, mijnheer of mevrouw die de ambtelijke verantwoordelijkheid draagt. En ondertussen wordt verwacht dat de overheid slimme dingen doet met big data, met nieuwe technologische mogelijkheden, dat de overheid kansen pakt om de cybercrimineel op te sporen en ons veilig te houden. Ons veilig houden? Waartegen? Nou, tegen alles eigenlijk. Tegen het noodweer dat kan toeslaan, tegen een omvallende hijskraan, tegen een gek die op ons kan inrijden op een festival of een kerstmarkt. We leven in een samenleving waarin elk risico weggeorganiseerd lijkt te moeten worden.

Beste directeur van een ambtelijke organisatie: wat neemt u in zo’n tijd, aan de vooravond van landelijke verkiezingen, op in uw nieuwjaarsspeech?

Dat hangt uiteraard af van de organisatie waarvan u directeur bent, de diensten die u verleent en de context waarbinnen u dat doet. Maar drie elementen zijn voor alle overheidsorganisaties van belang.

De eerste is verbondenheid. 2017 zal in grote mate een beroep doen op de wijze waarop ambtelijke organisaties verbindingen leggen tussen en met partijen, hen met elkaar laten spreken en hun verbondenheid laten bekrachtigen. Of je nu werkt bij Buitenlandse Zaken in de diplomatie, bij de Immigratie en Naturalisatiedienst, paspoorten afgeeft bij de gemeente of op een ministerie direct onder een nieuwe politicus die niet wars is van populisme: verbondenheid van en door de ambtenaar is het centrale thema om de samenleving verder te helpen. Overheidsparticipatie is noodzakelijk. Oók als het ogenschijnlijk onmogelijk lijkt: houdt altijd die verbondenheid.

Het tweede thema is lef. Als de samenleving op drift is en politici hun eigen koers varen, dan is de ambtenaar het baken. Dit vraagt meebewegen, afwachten en goed getimed de juiste dingen doen zoals een ambtenaar dat betaamt. Maar het vraagt ook het lef om voor een dossier te gaan staan en (on)mogelijkheden aan te geven of om de juiste weg te kiezen als de regels en procedures voor een specifieke situatie niet volstaan. Durf te kiezen voor innovatie. Spreek uw ambtenaren toe opdat zij steun voelen in de rug om lef te tonen.

En tot slot de tekst die ik eens mocht lezen op een ministerie toen het kabinet was gevallen. Het was een mail van de secretaris-generaal. Deze luidde ongeveer als volgt: ‘Het kabinet is gevallen. Wat nu? Een enkel wetsvoorstel zal worden ingetrokken. Op een aantal gebieden is nader overleg nodig. Maar voor het overige werken wij gewoon verder.’ En dat is naar mijn idee een derde element dat niet mag ontbreken. Juist als de turbulentie om u heen groot is, gaat u gewoon verder met de dingen die u doet. Want daarmee doorgaan is op zichzelf al belangwekkend. Nederland heeft er baat bij dat u zich niet gek laat maken en rustig doorgaat met uw werk.

Terug naar de Meting innovatiekracht
>Terug naar de Meting innovatiekracht