Falen staat vrij

Terugblik op het onderzoek naar succesvol innoveren in de overheid met 13 succesvolle voorbeelden van casussen en de eerste voorzichtige conclusies.

Falen staat vrij
Menno Spaan
Menno Spaan |
Blog
|

Het afgelopen jaar beschreven we dertien succesvolle innovaties in de publieke sector. Van een casus over planologie in een kleine gemeente tot een casus omtrent wijzigingen in de landelijke strafrechtketen waar meerdere partijen bij betrokken zijn, wij brachten ze in kaart, om zicht te krijgen op de succesfactoren om tot innovaties te komen. Het onderzoek gaat door met nieuwe casussen, waarbij we ook zullen kijken naar mislukte innovaties binnen de overheid. Een panel van deskundigen helpt ons met het analyseren van de uitkomsten, die wij volgens de regels van de wetenschap zullen interpreteren en beschrijven.

Wellicht is het interessant om alvast enkele voorzichtige conclusies te delen. Op een symposium over innoveren nodigden we vijftig bestuurders en betrokkenen bij innovaties uit om zich te buigen over succesfactoren. Kijkend naar de casussen die wij tot op heden beschreven, lijken we een rode draad te kunnen ontwaren.

Innoveren is lastig. Het gaat niet alleen om het creatieve idee, maar vooral om de implementatie ervan. Daar gaat het vaak mis. De eerste punten die ik uit het onderzoek opmaak zijn de volgende:

Innoveren vraagt de vrijheid om fouten te kunnen maken en daarvan te leren. Alle casussen hebben dit gemeen. Om succesvol te veranderen als overheidsorganisatie is het daarom belangrijk dat er geen angst bestaat, dat mensen verantwoordelijkheid kunnen nemen en hiervoor beloond worden. Dat is lastig, want in praktijk worden organisaties vaak bestuurd vanuit de angst dat zaken mis gaan, hetgeen voor de overheid wellicht nog meer geldt dan voor private organisaties. En hoe zorg je er in zo’n organisatie voor, dat managers wiens positie bedreigd wordt door een innovatie zich hier niet tegen verzetten? Onze praktijk wijst uit dat goed in gesprek blijven en samen de toekomst bepalen hierin cruciaal is. Door aan te geven dat de toekomst verandert, maar óók door op een eerlijke en open manier te laten zien in welke richting en hiervoor verantwoordelijkheid te geven, kom je er samen uit.

Innoveren vraagt het lef om gewoon ergens te beginnen en al lerend je weg te vinden. Het is niet mogelijk om van te voren te zien waar je naartoe gaat. Dit vereist durf, omdat je als eindverantwoordelijke niet weet waar het eindigt, maar er wel op wordt aangesproken. Het enige dat je kunt doen is mensen de ruimte geven om te leren, waarbij je een abstract einddoel aangeeft en gezamenlijk benoemt welke criteria van belang zijn. En dat klinkt misschien makkelijk, maar dat is het bepaald niet. De politiek stelt eisen, de moederorganisatie heeft wensen en er zijn inspecties, accountants en rekenkamers die zich ermee bemoeien.

Wellicht vat u moed om met het bovenstaande te experimenteren – het staat u vrij om te falen. We horen graag over uw ervaringen.

Beschrijvingen van casussen en uitkomsten van het symposium vindt u hier.