Genetisch modificeren

Nieuwe mogelijkheden voor genetische modificatie zorgen voor ethische dilemma's. Hoe gaan je daar mee om. Een debat.

Genetisch modificeren
Menno Spaan
Menno Spaan |
Blog
|

Nieuwe mogelijkheden voor genetische modificatie zorgen voor ethische dilemma´s. Afgelopen dinsdag had ik het genoegen om daar met een drietal deskundigen over in debat te gaan op een meer dan uitstekend verzorgd Landelijk Congres der Bestuurskunde. Hoe ga je als overheid om met een technologische innovatie die het mogelijk maakt om mensen genetisch te modificeren? Ik stond perplex. De techniek blijkt veel verder dan ik durfde denken en ontwikkelingen volgen elkaar snel op.
De afkorting voor de betreffende techniek is CRISPR/Cas9. Met deze techniek voor genetische modificatie wordt het mogelijk om ziekten uit te bannen door het gedeeltelijk vervangen van genen. Je kunt op deze manier bijvoorbeeld een mug genetisch modificeren. Deze wordt daardoor resistent tegen de malariaparasiet en kan bij voortplanting deze resistentie voortzetten. In enkele jaren zou de malariaparasiet uitsterven. Maar je kan de techniek ook toepassen op mensen. Het biedt een eenvoudiger mogelijkheid om mensen genetisch te manipuleren. Dit kan helpen tegen erfelijke ziektes. Echter, het biedt ook de mogelijkheid om mensen heel sterk of extreem intelligent te maken. Hoe ga je hier als overheid mee om? En hoe ga je om met commerciële partijen die nu al miljoenen investeren om de techniek verder te ontwikkelen en het patent hierop te krijgen?

In het debat waren we het snel met elkaar eens. Het ethisch debat moet in de samenleving worden gevoerd. Er mogen geen monopolies ontstaan van commerciële bedrijven. En een internationale benadering voor regulering is gewenst.

De overheid is moreel verplicht om de burger een plaats te geven in het ethische debat. Organiseer deze interactie met belanghebbenden zoals patiëntenverenigingen, tegenstanders, wetenschappers, ethici, maar vooral de ‘gewone’ burger.

De overheid heeft het stuur niet in handen. Dat is inmiddels in handen van commerciële partijen. Zonder kennisdeling geen innovatie. De overheid heeft daarmee een belangrijke rol in het bewaken van de toegang tot nieuwe technologieën.

De toepassing van de nieuwe technologie laat zich niet door landsgrenzen beperken. In China is de techniek inmiddels op menselijke embryo’s toegepast. Dit heeft onder wetenschappers een stevige discussie veroorzaakt. De vraag is wat je internationaal kan doen in het kader van regulatie. Er is een Internationaal Atoomenergie Agentschap. Zou er ook niet zoiets moeten zijn als een Internationaal Gen Technologie Agentschap? De vraag is welke leider hiervoor durft te gaan staan.