Peter kreeg een ontwikkelassessment cadeau. Moest hij er blij mee zijn?

“We gaan reorganiseren en jullie krijgen allen een ontwikkelassessment als cadeau!” Applaus, luid gejuich of ‘laat mijn cadeau voorlopig nog maar in de verpakking zitten'? Een loopbaanonderzoek is een goede gelegenheid om kwaliteiten en ontwikkelpunten in kaart te brengen en adviezen en tips mee te krijgen voor een verdere loopbaan. Maar wordt dit daadwerkelijk zo beleefd in tijden van veranderingen? Peter liet mij iets anders zien...

Peter kreeg een ontwikkelassessment cadeau. Moest hij er blij mee zijn?
Blog
|

In mijn werk als arbeids- en organisatiepsycholoog krijg ik regelmatig te maken met medewerkers die in het kader van een reorganisatie een loopbaanonderzoek ‘cadeau’ krijgen van hun werkgever. Samen met de medewerker kijk ik waar zijn/haar kwaliteiten en drijfveren liggen in het werk en wat mogelijkheden zijn voor de toekomst. Opvallend daarbij is hoe wisselend de medewerkers – ook al zijn ze van dezelfde organisatie - dit cadeau in ontvangst nemen. Sommigen grijpen het met beide handen aan en voeren vol enthousiasme en leergierigheid het ontwikkelassessment of loopbaanonderzoek uit. Zij vinden het een mooie gelegenheid om helder te krijgen waar zij momenteel staan en wat zij nog willen en kunnen leren. Anderen komen echter met de nodige weerstand binnen en nemen het cadeau liever helemaal niet in ontvangst.

Zo ook Peter, die niet van plan was om mee te werken aan het psychologisch onderzoek. Wel wilde hij graag onder het genot van een kop koffie zijn ervaringen, gevoelens en emoties met mij delen. In het gesprek werd snel duidelijk dat Peter zeker geen tegendraadse en werkonwillige man is. In tegendeel, Peter is altijd zeer betrokken (geweest) bij zijn werk, de mensen en de organisatie. Ik realiseerde mij in ons gesprek dat Peter naast al een langlopend arbeidscontract met de organisatie, inmiddels ook een sterk ‘psychologisch contract’ met de organisatie had ontwikkeld. Een psychologisch contract is een overeenstemming, die mensen beleven over de toezeggingen en verplichtingen die zijn aangegaan tussen henzelf en de organisatie. Het gaat hier vaak over wederzijdse (vaak onuitgesproken) verwachtingen. Over dit ‘verborgen contract’ wordt niet expliciet onderhandeld en het staat niet op papier. Toch zijn het juist deze verwachtingen en de mate waarin de organisatie hieraan tegemoet komt, die ten grondslag liggen aan de loyaliteit en betrokkenheid van de medewerker.

Uit Peters verhaal kon ik opmaken dat dit psychologische contract was geschonden - een bijna onontkoombaar feit bij ingrijpende veranderingen binnen een organisatie. En juist deze schendig had bijgedragen aan zijn emotionele reactie bij de organisatieveranderingen.

Bij reorganisaties en veranderingen in organisaties wordt de nodige aandacht besteed aan de informatievoorziening en communicatie over de inhoud van de veranderingen. Toch is het ook belangrijk dat organisaties zich bewust zijn van de schending van het psychologisch contract en de emoties die dit oproept bij medewerkers. Medewerkers, zoals Peter, gaan in het verwerkingsproces door verschillende stadia heen. Zo is er vaak eerst een ontkenningsfase, daarna een fase van boosheid en/of verdriet, gevolgd door een fase waarin men probeert te redden wat er nog te redden valt qua behoud van de oude situatie. Deze fases kunnen door elkaar heen lopen en bij een goede verwerking volgt uiteindelijk acceptatie van de nieuwe werkelijkheid. Men ziet dan vaak juist ook weer nieuwe kansen en mogelijkheden.

Werknemers verkeren vaak in verschillende stadia van ontkenning tot acceptatie. Zo lang geen sprake is van acceptatie zoekt men vaak contact met gelijkgestemden en de mogelijkheid gezamenlijk te ‘schoppen’. Empathie, een luisterend oor en erkenning vanuit de organisatie dat veranderingen ingrijpend zijn voor medewerkers, zijn belangrijk. Dan bestaat de kans dat het psychologisch contract zich kan herstellen. Ook een ontwikkelassessment of loopbaanonderzoek wordt dan eerder van harte aangenomen. Voor Peter kwam het cadeau (nog) niet op het juiste moment, al hoop ik dat hij het kopje koffie en het kunnen luchten van zijn hart, alsnog als een cadeau heeft mogen beleven.

Terug naar de Meting innovatiekracht
>Terug naar de Meting innovatiekracht